Stając u progu drugiego miesiąca administracyjnych ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej, znając już część środków przewidzianych przez ustawodawcę dla tej wyjątkowej sytuacji (np.: w zakresie umów najmu wielkopowierzchniowego[1]), mając na względzie, że przedsiębiorca nie powinien zbyt pochopnie składać wniosku o ogłoszenie upadłości[2] warto się zastanowić nad wykorzystaniem postępowania o zatwierdzenie układu w układzie częściowym, jako prawnej metody walki z kryzysem w przedsiębiorstwie, jeżeli przedsiębiorca ma solidarne wsparcie swoich kluczowych partnerów.

Kiedy zatwierdzenie układu w układzie częściowym się opłaca?

W pewnych wypadkach może to być dobre rozwiązanie w związku z zaistniałą przejściową sytuacją kryzysową w ramach wzajemnej pomocy pomiędzy przedsiębiorcami.

Postępowanie o zatwierdzenie układu umożliwia zawarcie układu w wyniku samodzielnego zbierania głosów wierzycieli przez potrzebującego pomocy przedsiębiorcę bez udziału sądu. W tym wypadku przedsiębiorca zawiera umowę o sprawowanie nadzoru nad przebiegiem postępowania z nadzorcą układu. Ustala się dzień układowy nie wcześniejszy niż 3 miesiące i nie późniejszy niż w przededniu dnia, w którym przedsiębiorca złoży wniosek o zatwierdzenie układu. Po zebraniu pisemnych głosów, jeżeli wynik głosowania jest pozytywny i układ przyjęty, przedsiębiorca składa wniosek o zatwierdzenie układu do sądu restrukturyzacyjnego wraz ze sprawozdaniem nadzorcy układu. Sąd restrukturyzacyjny ma 2-tygodniowy termin instrukcyjny na rozpoznanie i zatwierdzenie układu.

Układ częściowy umożliwia restrukturyzację tylko wybranych zobowiązań, których restrukturyzacja ma zasadniczy wpływ na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa, czyli kluczowe zobowiązania.

Na czym polega postępowanie o zatwierdzenie układu w układzie częściowym?

W ten sposób, w wypadku uzgodnień o wzajemnej pomocy pomiędzy przedsiębiorcą a jego kluczowymi kontrahentami możliwym jest zawarcie układu w solidarnym klubie, bez konieczności układania się z pozostałymi wierzycielami, w tym publicznoprawnymi takimi jak ZUS czy Urząd Skarbowy albo wierzycielami o skomplikowanych strukturach decyzyjnych (instytucje finansowe).

Przed decyzją o wdrożeniu takiego procesu poza oczywistymi przesłankami ustawowymi, takimi jak niesporność co najmniej 85% wierzytelności objętych postępowaniem za zatwierdzenie układu czy obiektywność, jednoznaczność i ekonomiczna zasadność odnoszącego się do stosunków prawnych kryterium wyodrębnienia kręgu wierzycieli objętych układem częściowym, należy pamiętać także o rzeczach nieoczywistych. Choćby takich jak to, że najpóźniej z dniem obwieszczenia o złożeniu wniosku o zatwierdzenie układu wszyscy pozostali wierzyciele dowiedzą się o układzie, co w wypadku ich niechęci lub posiadaniu odpowiedniego zabezpieczenia prawnego swoich interesów, mogą chcieć (nawet z nieświadomości, działając w obawie o własne interesy) doprowadzić do powstania w restrukturyzowanym przedsiębiorstwie przeszkód do płynnego funkcjonowania (np.: zażądać realizacji gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej), które mogą być trudne do zmitygowania.

Stąd w Kancelarii przyjmujemy, że każda restrukturyzacja musi zacząć od strategicznego rozeznania zagrożeń nie tylko z uwagi na zamierzony model proponowanej restrukturyzacji, ale w każdej istotnej płaszczyźnie działania przedsiębiorstwa. Uważamy, że nawet jeden z pozoru nieistotny dla bieżącej działalności zapis umowy, może mieć kluczowe znaczenia dla przebiegu restrukturyzacji. Zarówno jako przewaga (np.: bezskuteczność lub wadliwość zabezpieczenia), jak i poważna słabość (np.: zagrożenie nieadresowane wprost przez prawo restrukturyzacyjne). Zaś rzeczą strategicznego doradztwa restrukturyzacyjnego jest maksymalizacja korzyści oraz minimalizacja słabości.

O czym jeszcze należy wiedzieć?

Układ częściowy niesie za sobą, poza cieszącą się ustawowymi przywilejami restrukturyzacją określonej grupy zobowiązań pod nadzorem sądu, także możliwość restrukturyzacji zobowiązań niepieniężnych, w tym także trwałą zmianę stosunków zobowiązaniowych. Takie rozwiązania, gdy zmiany są wprowadzane mocą zatwierdzanego przez sąd układu, mogą być chętniej akceptowane przez kadrę menadżerską kontrahenta niż dwustronne porozumienia, wiążące się z ryzykiem uznania ustępstw ze strony kontrahenta za co najmniej kłopotliwe do uzasadnienia. Zawarcie układu daje także szereg innych często nieoczywistych korzyści, pod warunkiem strategicznego rozeznania stanu przedsiębiorstwa i znalezienia elastycznych rozwiązań.

Przy odpowiednim podejściu układ może doprowadzić do pożądanej zmiany stosunków w okresie kryzysu bez oczekiwania na odgórnie zadekretowane rozwiązania ustawowe, których siłą rzeczy nie da się optymalnie dostosować do każdego przedsiębiorstwa.


[1] Art. 15 ze ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

[2] https://tatara.com.pl/aktualnosci/nieupadajpochopnie-upadlosc-i-restrukturyzacja-a-koronawirus/